Oudste tijd: Romeinen en Bataven
Lang voordat Gelderland “Gelderland” heette, woonden hier verschillende Germaanse stammen, vooral de Bataven.
Rond het begin van onze jaartelling kwamen de Romeinen naar dit gebied. Ze bouwden onder andere het grote legerkamp en de stad Nijmegen (toen Noviomagus genoemd). Dit werd een belangrijke Romeinse stad aan de noordgrens van het rijk, de Rijn.
Vroege middeleeuwen: ontstaan van Gelre
Na het vertrek van de Romeinen werd het gebied minder centraal georganiseerd. Pas in de middeleeuwen ontstond het graafschap Gelre, rond de 11e eeuw.
De naam “Gelre” komt van het gebied rond Geldern. In deze periode groeide het uit tot een machtige regionale staat.
Hertogdom Gelre: macht en strijd
In de 14e eeuw werd Gelre een hertogdom: het Hertogdom Gelre.
Het hertogdom was vaak in conflict met sterke buren zoals Bourgondië en later de Habsburgers. Het probeerde lang onafhankelijk te blijven en was strategisch belangrijk vanwege zijn ligging langs rivieren zoals de Rijn en de IJssel.
Uiteindelijk verloor Gelre zijn zelfstandigheid in de 16e eeuw aan keizer Karel V, via de Vrede van Venlo.
Tachtigjarige Oorlog en Republiek
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog sloot het gebied zich aan bij de opstand tegen Spanje.
Daarna werd Gelderland onderdeel van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Het werd een van de provincies in de jonge Nederlandse staat.
In deze tijd groeiden steden zoals Arnhem en Nijmegen verder uit, en ontstonden veel kastelen en buitenplaatsen van rijke handelaren en edelen.
19e en 20e eeuw: modernisering en oorlog
Na de Franse tijd werd Nederland een koninkrijk, en Gelderland werd officieel een provincie binnen het moderne Nederland.
In de 19e eeuw ontwikkelde de provincie zich verder met spoorwegen, landbouw en industrie.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde Gelderland opnieuw een belangrijke rol. Vooral de Slag om Arnhem tijdens Operatie Market Garden werd wereldberoemd. De strijd rond de John Frostbrug in Arnhem was zwaar en tragisch.
Gelderland vandaag
Nu is Gelderland de grootste provincie van Nederland, bekend om:
- de Veluwe (natuur en wilde dieren)
- historische steden zoals Arnhem en Nijmegen
- kastelen, rivieren en landgoederen
Het is een mix van oude geschiedenis en moderne ontwikkeling.